UBND thị xã Bình Long

https://binhlong.binhphuoc.gov.vn

Ứng dụng hiện tượng ngủ nghỉ và nảy mầm của hạt để bảo quản nông sản và kích thích nảy mầm của hạt, củ, quả

Trong quá trình sản xuất, để tạo ra một sản phẩm nông nghiệp cần rất nhiều các biện pháp kỹ thuật như: trồng, chăm sóc, bvtv,…nhưng để sản phẩm đến tay người tiêu dùng đều phải trải qua quá trình bảo quản, bởi vậy bảo quản nông sản cũng là một khâu rất quan trọng trong quá trình sản xuất nông nghiệp. Mặt khác, một số nông dân sau khi mua giống về gieo (đối với cây lúa, ngô, rau,…) thường gặp hiện tượng hạt không nảy mầm hoặc tỷ lệ nảy mầm rất thấp. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng đó rất nhiều nhưng có một nguyên nhân quan trọng mà ít người biết đến là khả năng ngủ nghỉ và nảy mầm của hạt.
Hình minh họa  vai trò của GA đi vi quá trình ny mm của ht

Vậy để giúp hạt, củ, quả giống nảy mầm tốt và bảo quản nông sản sau thu hoạch vẫn giữ được màu sắc, hàm lượng dinh dưỡng trong từng sản phẩm mà không cần đến sử dụng các hóa chất độc hại thì việc ứng dụng hiện tượng ngủ nghỉ và nảy mầm của hạt vào sản xuất thực tiến là rất quan trọng

1. Hiện tưng ngủ nghỉ

Khi hạt hoặc củ vẫn còn sức sống nhưng trạng thái đứng yên không nảy mm đưc gọi trạng thái ngủ ngh. Trong thời gian ngủ nghỉ sự giảm sút đáng kể về hoạt động trao đi cht nhưng khả năng chống chu lại tăng. Hiện tưng ngủ nghỉ cũng hình thức thích ứng ca thực vật với điều kiện ngoại cảnh bất li để bảo tồn nòi giống.

Các thực vật khác nhau hiện tưng ngủ nghỉ khác nhau. Khi hiện tưng ngủ nghỉ chu tác động của các yếu t ni tại như: độ chín, thành phn các phytohocmon cấu trúc của vỏ hạt, vỏ củ đưc gọi ngủ nghỉ sâu. Còn lại, khi ng nghỉ đưc gây ra bởi các yếu tố ngoại cảnh bất li về nhiệt độ, độ m, ánh sáng đưc gọi là ngủ nghỉ bắt buộc.

Thực tế, ngưi ta lợi dụng hiện tượng này để bảo quản nông sản thông qua việc kéo dài thời gian ngủ nghỉ. Ðối với các loại ht, biện pháp hữu hiệu nhất phơi hạt cho tới khi độ m nhỏ hơn độ ẩm tới hạn mới đưa vào bảo quản. độ m này, hàm lượng c t do thấp, giảm ờng độ hấp, năng lưng giải phóng ra ch đủ để duy trì các hoạt động sống của hạt mc tối thiểu. ơng tự, còn nhiều biện pháp khác nhau như giảm 02 , tăng C02 , xử lý các chất ức chế hô hấp, tăng độ an toàn trong bảo quản. Nc lại, khi bảo quản các loi củ (khoai tây, khoai lang, sn) cần tránh hiện tưng khô héo làm giảm nhanh khối ng của chúng, gây rối loạn quá trình trao đổi chất và làm giảm chất ng nông sn. Một trong những giải pháp bảo quản hữu hiệu đối với loại nông sản này c chế hô hấp trong điều kiện nhiệt đ thấp làm chậm quá trình trao đổi chất để có thể kéo dài thời gian bảo quản. dụ, khoai tây th bảo quản t 5 đến 8 tháng trong kho có nhiệt độ từ 1-3oC, độ ẩm 85-95%.

Nên trong giai đoạn hạt hoặc củ đang ở giai đoạn ngủ sâu mà đem gieo hạt hoặc mang củ đi trồng thì khả năng nảy mầm của nông sản là rất thấp hoặc là không nảy mầm

2. Hiện tưng nảy mm

Khi hạt, củ đã qua giai đoạn chín sinh lý, chúng đều th nảy mm khi gặp điu kiện thuận lợi. Nếu hiện tượng này th xẩy ra ngay trong giai đoạn bảo quản khi điều kiện bảo quản không đm bo đã làm gim nhanh chất ng của các nông sản phẩm. Ví dụ, hạt ng dương có lưng dầu trong hạt trước nảy mm là 55,32% và sau nảy mm chỉ còn 28,81% hoặc hạt ngô hàm lưng tinh bột trưc nảy mm 73% sau nẩy mầm chỉ còn 17,15%. Ðây cũng một dạng hư hỏng của khối nông sn trong quá trình ct giữ. Hiện tượng nảy mầm xảy ra 2 quá trình biến đổi về sinh lý và hoá sinh đặc trưng sau :

* Biến đổi hoá sinh

Khi  hạt  nảy  mm  quá  trình  thuphân tăng n đột ngột. c enzim thuphân như α-amylaza, proteaza, lipaza đưc tăng cường tổng hp. Nh vậy mà chất d tr dạngc polime được phân giải  thành  c  monome  thay  đổi hoạt động thẩm thấu ca tế bào. Và phn lớn c sản phm thuphân y được sdụng làm nguyên liu cho quá trình hô hấp.

* Biến đổi sinh lý- Biến đi sinh đặc trưng nht trong quá trình nảy mầm là stăng cưng độ hấp. Vì vy, sở khoa học của các biện pháp kỹ thuật trong ngâm hạt giống c động o quá trình hô hp, tạo điu kiện thuận lợi cho quá trình hô hấp xảy ra vi cưng đ cao đ cung cấp đ năng lượng và sản phm trung gian cn thiết cho s nảy mm ca hạt giống.

- Thay đi về cân bng hocmon: Cân bằng hocmon điu chnh sự nảy mm hay ngủ nghỉ tỷ l giữa gibberellin (GA) và abxixic axit (ABA). Khi hạt đang trạng thái ngủ ngh, hàm lượng ABA rất cao và GA là không đáng kể. Ngưc lại, khi hạt giống hút nưc, phôi phát đng sinh trưởng tăng cường tổng hợp GA, GA vn chuyển ra khỏi phôi kích thích sự tng hợp α-amilaza từ lớp aleron. Ðây enzim quan trọng thực hiện quá trình phân giải tinh bột thành đưng sử dng làm nguyên liệu hấp. Ðồng thời một phần trong số đưng tạo thành đưc vận chuyn vào phôi làm nguyên liệu thúc đy sự sinh trưng, phát triển ca mm

Do đó, trong thực tế sản xuất, để phá bỏ ngủ ngh, kích thích sự nảy mm của hạt, của củ ngưi ta phi phá bỏ trạng thái ngủ nghỉ bằng cách tạo mọi điều kiện thuận lợi cho quá trình hô hấp như cung cấp đầy đủ H20, nhiệt độ, oxy hoặc có thể điều chnh sự cân bằng giữa hai loại hocmon này bằng cách xử lý GA3 sẽ giúp hạt, củ, quả nảy mầm nhanh và đều.

Vũ Thị Thắm

 

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây